www.Edaquincy.com

Şanlıurfa 27 Eylül 2008

 

En güzel bir bayram tatilinden sonra yine klavyemin başına dondum. Hatıralar fırından yeni çıktı, tam gönlünüze göre. Bayram tatili 9 gün olunca illa yerimizde duramadık. Bu defa diğerlerinin aksine yalnız takıldım, tabi yanımda pek sevgili arkadaşım Emine ile beraber. Uzun bir araştırma sonucunda kararımızı güneydoğudan yana verdik. O kadar çok tur vardı ki Avrupa’ya, burnumuzun dibinde bunca tarih dururken, medeniyeti bırakıp Ortaçağ ülkesine gitmek hiç ilgimizi çekmedi. Turlar ile kısıtlanmak da ruhumuza aykırı, aldık biletimizi düştük yollara. Şanlıurfa`ya iner inmez ilik bir hava ile karşılaştık, İstanbul`un yağmurlu ikliminden geldiğimizden hoşumuza bile gitti. Otel Ruha`ya eşyalarımızı bıraktık ve ziyaretlerimize başladık. Birkaç saat önceki güzel hava yerini sağnak yağmura bırakmıştı. Neyse ki yanımızda şemsiyelerimiz vardı ve böyle bir havada fotoğraf çekmek de bambaşka bir tecrübe olmuştu bizim için.

 

Bilindiği gibi Urfa`daki tüm hikâye Hazreti İbrahim üzerine gelişmiştir. Aslında bu topraklarda birçok peygamber yasamıştır, Hazreti İbrahim, Hazreti Eyyüp, Hazreti Musa, Hazreti Şuayb ve Hazreti Elyesea bunların içinden sadece bizim bildiklerimizdir.

  

Ayn-ı Zelha gölü

 

Halil-ürrahman camii ve avlusu

 

Caminin avlusundan geçip Hazreti İbrahim`in doğduğu mağaraya ulaşabilirsiniz.

 

Mağara

 

Urfa’da gezerken yanınıza mutlaka birkaç çocuk gelir ve şehrin tarihini anlatmak ister. Balıklı gölü gezerken bizi de bulan biri oldu elbet. Aslında bu defa kararlıydım kesinlikle peşimize takılmasına izin vermeme konusunda, o yağmurda dayanamadım ve bizimle gezmesine izin verdim. Zaten bildiğim tarihi doğru yanlış bize anlatan Emrullah, içine kulaktan dolma fikirlerini de serpiştiriyordu. İftarımızı yapmak için Cevahir konuk evine gittik. İftar için güzel bir mönü hazırlamışlardı. Tam avluda iftarımızı açmış, iştahla yemeklerimizi yerken yağmur başlamaz mı? Pratik garsonlarımız masaları hemen içeri taşıdılar. Düğün çorbası, çiğ köfte, kuzu kaburga ve içli pilav, güllaç ve meyan şerbeti (farklı bir tat olduğundan içemedik). Emrullah da bizimle geldi tabi. Sadece çiğköftesini yedi ve pilavını da paket yaptık. Siz siz olun bu çocukların rehberliğini kabul etmeyin. Onca yoksulluğa ve yokluğa rağmen çok şımarık yetişiyor ve elindeki nimetlerin değerini bilmiyorlar.

URFA KONAKLARI

 

Narlı ev, Edessa otelinin yanında 

 

 

Urfadan ne alınır:

Doğal gıdaların hepsi alınabilir. Ben Gecen yıl aldığım ve memnun kaldığım için salca aldım. Doğal ve orijinal bir kumaşı olmadığından giysi türünden bir şey düşünmedim. Nedense Urfa`da oraya özgü bir şey bulmak neredeyse imkânsız, eskiden ceylanları ile unlu bu şehirde tam bir pespayelik hâkim.

 

Çok güzel baharatlar bulunuyor, sumak, isot, kimyon ve kacak cay alabilirsiniz. İsotu çok acı olduğundan ben sadece sumak ve kimyon aldım.

 

Kalenin hemen arkasındaki mahallede Eyyüp peygamberin çile çektiği mağara bulunuyor. Otel Ruha`da ikinci kalışım, geçen yıl da kaldığımızda yardımcı olmuşlardı. Oldukça nazik personeli olan temiz bir otel. Terasında Urfa manzaralı bir çay içmelisiniz. Geçen yıl Urfa gezimizden fotoğraflar.

Harran, 28 Eylül 2008

  

Harran çamur evlerden oluşan eski bir yerleşim. GAP`tan öncesine kadar insanlar bu evlerin içinde yasıyorlarmış. Toprak evlerin tuğlaları özel bir karışımla yapılıyormuş. Şanlıurfa emniyet müdürlüğü sayfasında verilen bilgiye göre bu evlerinde tavukların daha çok yumurtladığı, at gibi bazı hayvanların daha uysal olduğu, kuru soğanların daha çabuk filizlendiği, yiyeceklerin bozulmadığı halk arasında söylenmektedir.

 

Harran kültür evinin sahipleri bizimle çok ilgilendi. İftara kalmamız için ısrar ettiler, maalesef acelemiz olduğu için iftara kalamadık.

Arabamız olmadığından Harran`a, Şuayb Şehri’ne ve oradan da Viranşehir`e gitmemiz gerekiyordu. Otel Ruha`nın taksisi ile anlaştık. Bizi makul bir fiyatla gezdirdi ve Eyyup nebi`ye getirdi. Yolda sıralı uzanan pamuk tarlaları çok hoşumuza gitti.

Şuayb şehrine giderken yollar biraz ıssızdı, telefon bile çekmiyordu. O kadar yolu harabeler şehri için gittiğimize inanamadım, ama fotoğraflarımıza baktıkça fikrim değişti. O kadar yol gitmemize değmiş ve bir medeniyete ulaşmıştık. Yeri altındaki mağaraların merdivenleri bile çok düzgünce inşa edilmişti.

 

Bölgeyi epeyce turist ziyaret ediyor ve uzun bir sure kalıyor. Nedense çok uzun sure bölgede kalıyorlar. Hepsinin arkeolog olması imkânsız ki değiller. En çok israilden ve Fransa`dan turist geliyormuş. Ve her nedense her gelişlerinde bölgedeki eserlerde bir eksilme söz konusu oluyor. Harranlıların iyi niyetini suiistimal eden bu yabancılar ellerini kollarını sallaya sallaya ülkemizi dolandırıyorlar. Bir da bakmışsınız ki British Museum`da görmüşsünüz kendi ülkenizin öz malını.

 

Viranşehir 28 Eylül 2008

İftardan önce Eyyüp Nebi`ye ulaştık. Yüce peygamberleri ziyaret ettik.

Eyyüp peygamberin yıllarca çile çektiği bu köyde sırtını dayadığı taş

 

Elyesea peygamber`in kabri şerifi.  

 

Arife günü Urfa`nın her yerinden gelen insanların uğrak yeri olmuş. Hurafelerle dolu da olsa insanların bu güzel inancı göz yaşartıyordu.

 

Bayram burada önce başlamış gibiydi, herkes en güzel geleneksel elbiselerini giyinmiş ve ziyarete gelmişti. Günün tadını ise çocuklar çıkarıyordu.

Misafir olarak geldiğimiz için birkaç kişi evine davet etti. Belediye başkanı Mustafa Çiftçi de bu içten dilekleri yapanlardan biriydi. Israrlarına rağmen kabul etmedik, bu nedenle en azından ofisinde yatmamız için yaptığı teklife hayır diyemedik. Gidecek olursanız eminim sizi evinde ağırlayacaktır.

Bu belde oldukça yoksul olduğundan zekât ve fitreler için doğru yer olabilir. İftar yemekleri için de yardımlarınızı yapabilirsiniz ama mutlaka makbuz alın!

Midyat 29 Eylül 2008

Midyat’a geliş hikâyemizi sonraki yazıda anlattım uzunca. Ertesi gün bayram olduğundan Midyat`a gelir gelmez şehri gezmek istedik. Bazılarının dediği gibi Midyat Mardin`den daha güzel değil, güvenin bana. Yine de egzantirik bir şehir.

Şehirde herkesin gittiği bir ev var, Devlet Konuk Evi. Meşhur dizi Sıla bu konakta çekilmiş.

  

Her köşesinde ayrı güzellik var

  

Taşların hikâyelerini haykırdığı bir ev, gizemli

 

Ertesi gün uyanıyoruz, bayram. Matiat otelde herkes bayramlığını giymiş “İyi bayramlar” diyorlar en içten dilekleri ile. Şehir dışındaki bayramlarından biri ama hiç hüzünlü değil, burası kendi memleketim, benim yurdum Türkiyem! Hasankeyf`e gidiceğiz, ama ondan önce iki tane durağımız var.

1.      Durak MERYEM ANA MANASTIRI

Meryem Ana manastırı şehirden 45 km uzakta, zeytin ağaçlarının içinde. Kilise görevlisi bize tarihini samimiyetle anlattı, misafirliğimiz sırasında kendimizi hiç yabancı hissetmedik.

 

 

2.      Durak MOR GABRIEL MANASTIRI

 

 

 

Manastırdaki Süryani teyze

 

 

      Midyat’tan son fotoğraf

 

  

 

 

 

Hasankeyf, Batman 30 Eylül 2008

   

Kızıltepe`ye kadar Mardinli Suzan ve 3 güzeller güzeli kızı (Suzan en fazla 26 yaşındaydı) ve görümcesi Fatoş ile geldik. Yürekleri de yüzleri kadar temizdi. Kızıltepe`de vedalaştık ve Midyat`a geldik, şehrin ortasında bir yerde indik. Bavullarımızı indirdik, taksi arıyoruz. Nedense taksi göremiyoruz, sonradan öğreniyoruz ki taksi mevhumu mevcut değilmiş. Köşedeki künefeciye taksi olup olmadığını sorduk, sağolsun bize bir tanıdığını çağırdı (Midyat’ta ancak tanıdık sivil taksilerle bir yere gitmek mümkün ya da özel arabanızla) Otelimiz sadece 2 km ötede olduğu halde 15 YTL ödemek zorunda kaldık. Yine de otele gelmek çok güzel bir duyguydu. Bavulları bırakır bırakmaz,  otelde yer ayırttığımızı sanmıştım, maalesef konfirme edilmemişti. Yani ne o gün ne de ertesi gün yerimiz yoktu. Neyse o gün için yerimizi ayarladılar; yarına Allah kerimdi. Eşyalarımızı bırakıp şehri görmek istedik zira ertesi gün bayramdı ve her yer kapalı olabilirdi.

Ramazanın son iftarımızı yerel bir restoranda yapmak istedik, maalesef güzel bir hatıramız olduğunu soyleyemiyecegim. Birkaç tane eski han restoran olmuş ama pek temiz görünmedi gözümüze. Ertesi gün bizi Batman`a ve Meryem ana kilisesine götürmesi için araba ayarladık. Otel Matiat yetkilileri Okan Bey ve Orhan Bey bize çok yardımcı oldular. Yardımseverliklerinin yanında iki genç kızın nasıl olupta tek başlarına Güneydoğu`ya geldiklerine hayret ettiler. Bir yandan da terörizmin bu bölgeden çoktan çekip gittiğini anlatıyorlar. Yabancı turistlerin kendi ülkelerinden daha özgürce dolaştıkları yer bizim kendi ülkemiz, neden çekinelim ki!

Dicle nehrinin kıyısındaki bu restoranlarda nehirden çıkan özel bir balık ikram ediliyor. Dicle nehri çok kirliydi, yemek yemek istemedik.

Gözetleme kulesi

Mağara kentte bir odadan

CAMII

Şehrin en tepe noktasında bir camii harabesi var. Camii olduğunu da anlamakta zorlandık, kubbesi de olmasa! Aslında 5 yıl öncesine kadar gayet sağlıklı bir yapıymış, kaledeki kafeyi işleten çocuk kendi evini anlatırken söyledi; turistler hep define aramak icin geliyorlarmış. Caminin kubbesini talan etmişler. Kubbe birçok kup yerleştirilerek yapılmış ki dışarıdan gelen sesleri iletsin, içeriden ses iletmesin. Bu tıpkı duvara bardak kapatma tekniğine benziyor. Çocukken yapardık içeride neler konuşuluyor duyalım diye.

Zaten hepsinin arkeolog olmasına imkân yok. Caminin hemen yanında 3 kişiden oluşan bir turist grubu bizim onlara dikkatle bakmamızdan çok rahatsız oldu. O esnada pek ilgilenmemiştik ama ben onlarla konuşmadığıma pek pişman oldum. Keşke polisin, jandarmanın ya da askerin onların gelişinden haberdar olup olmadığını, 1 günde rahatlıkla gezilebilecek bir yerde neden 1 haftadır kaldıklarını ve neden geldiklerini sorsaydım ve kendi ülkemde göz göre göre soyulmaya bir şekilde ses çıkarsaydım. Hasankeyf haklinin bilinçli tepkisini bazıları misafirperversizlik diye algılıyorlar, daha ne kadar toleranslı olsunlar? Ben olsam yerimi yurdumu talan eden bu insanlara neler yapmazdım ki? Şimdilerde elimizdeki bu güzelim eserleri yabancı menseli dernekler yardım vaadi ile almak ve onarmak istiyorlar, sonra da eserlerimiz   kaybolacak, içi boşaltılacak ve bize de ihmalkârlığımızın yol açtığı içi boşaltılmış bir kültür kalacak.

   

Camii tuvaletleri ve mezarlık

Mağaralarda yasam Demirel zamanına kadar devam ediyormuş. Seçim öncesinde bir gün Hasankeyf’e gelmiş ve insanların hala mağarada yaşadıklarını görünce, hemen indirilmelerini emretmiş. Elini değdiği yerde deprem etkisi yaratmasa şaşardım doğrusu! O zamandan sonra yaşam halk için daha da zor olmuş. Mağaralar klimatik (dışarıdaki havaya göre ısısını kendi ayarlıyor) olduğundan şehirdeki evlere alışamayan yaşlılar birer birer hastalanmış ve hemen sonrasında hayatlarını kaybetmişler. Halk yukarıdaki sıcak yaşamı çok özlemiş ve şehirdeki hayata yıllarca alışamamışlar. Hala yaşayanları da öz mallarından zorla ayrılmak zorunda kalıyorlar, valinin emriymiş.

 

Bazı mağaralarda hala yaşam var.

Mardin 1, 1-4 Ekim 2008

   

Midyat’ta otelden bizi alan minibüsle Mardin Yenişehir geldik. Zar zor yer bulduğumuz öğretmenevine yerleştik ve hemen eski Mardin`e çıktık. Eski konaklarda kalmak istemiştik ama yer kalmamıştı. Sonradan buna gerek kalmadığını anladık. Yenişehir`de kalacak bir yer bulursanız sadece 15 dakikada yeni şehirden eski Mardin ulaşabilirsiniz ve bunun için 650 kuruşa ödemeniz yeterli olacaktır. Hem Yenişehir`de de farklı şeyler keşfedebilirsiniz. Mardin`de 3 gün geçirdik hepsinde de çok güzel anılar biriktirdik. Öyle ki turlarla gelen turistleri görünce sanki yörenin yerlisi gibi davranır olmuştum.

Bu doğal sanat galerisinde dolaşmak, özgürce keşfe dalmak tam da istediğimiz şeydi. Nereyi ne zaman gezdiğimizi hatırlamadan, kendimizi kısıtlamadan ara sokaklarda kaybolduk.

 
İnsanlarla tanışarak, hayat hikâyelerinden minik kesitler dinleyerek yola devam ediyorduk bazen. Özellikle ara sokaklarda karsılaştığımız insanlar en içten hosgeldin dileklerini gülücükleriyle paketliyor ve yüreğimize tutuşturuyorlardı. En çok Mardin`i nasıl bulduğumuzu soruyorlardı.

 
Evlerin altındaki minik sokaklara Abbara deniliyor. Üstteki güzel pencereli evlerin altındaki dar sokaklar bambaşka hayallere götürüyor.

Hayallerimdeki şehirlerin ortak özellikleri:

Tepede kurulmuş olmaları,
labirentvari sokakları olması,
toprak ya da tas binaları olması
şehrin hammaddesi olan hikâyeler

 

Mardin biraz Fez`e benzer, içice geçen evleri, altlarındaki abbaraları ile dışarıdan yekpare görünür, içerden ise bin bir evdir adeta. Tas binalar kisin kaloriferli, yazın ise klimalı gibidir, baksa bir sisteme ihtiyaç duymaz. Nefes alır ve doğaldır.

 

 

 

Geçen yıl yaptığım güneydoğu turundan fotoğraflarım.

.......................................................................................................

Kapıların ve pencerelerin hep bir hikâyesi olduğunu düşünürüm. İran’da kapı tokmakları misafirin cinsiyetine göre değişir tıpkı Safranbolu’da olduğu gibi. Mardin’de de kapılar ev sahibinin hikâyesini anlatır.

Bazıları pratikliği anlatır

 

Bazıları klasiği

Hacca gidenler kapılarına Kâbe’yi ve Medine’yi çizerler hacı oldukları anlaşılsın diye.

 

Bazen de ülke sevgisi okunur kapılardan. 

 

Bazıları açıktır ardına kadar her geleni kabul edercesine,

 
bazıları sımsıkı kapalıdır nedendir bilinmez.

  

Ama kapılar bir şehri anlatır, dinleyene.

 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

Şehrin göbeğinde kiliseler camiler bir arada, ama camiler çarsıya biraz daha yakin sanırım Müslüman halkın çoğunluğundan dolayı. Alışverişi yaparken esnaf kolayca namazlarını kilsin diye ecdadımız her çarsının yanına bir camii ve şadırvan yaptırmış. Ulu camii kendine has mimarisi ile gözümüzü doyuruyor. Mardin’de camilerin minareleri birbirine benziyor ama farklı. Nasıl derseniz, hepsinin hammaddesi tas ama tasarımları ile uzaktan seçilebiliyor. Kafede otururken Mardinli bir amca gelip bize nasıl farklı olduklarını anlattı özetle, Ulu Cami’nin minaresi geometrik, Sehidiye Cami’sininki ise yuvarlak, Latifiye camisinde başka bir çizgiyi yansıtır.

Ulu Cami

  

 

Latifiye Camii ve Medresesi

 

Şehidiye Camii

Hayat ve ibadet bir arada, soyutlamak mümkün değil

 

 

Minareler mimarların imzası gibi...

 

Zinciriye Isa Medresesi

 

Sitti Radviyye Medresesi

Mardin Müzesi

Gecen yıl gidemediğim bir yer vardı, Mardin Müzesi. Eski devlet konagi olan bu tas bina simdi müze. Devasa görünüyor ama korkmayın hemen geziliyor, tadına doyulmuyor ama. Fotoğraflara ayrıntılı bakmak isterseniz buraya tıklayın.

PTT- Şahtane Evi

 

 

Gelelim alışverişe:

Tüm Mardin`de oraya özgü bir kumaş aradım, bulamadım. Midyat’ta Mor gabriel manastırının perdelerini yapan hanimi da bulamadım. Perdeler el boyaması Hıristiyan figürleriyle süslüydü. Belki başka tarzlarda da eserleri de vardir diye düşünmüştüm. Bir önceki duraklarımızdan Urfa`da pamuk tarlaları dolu, kumaşlar naylonlu. Pamukları Denizli`ye gönderiyorlarmış.

Sabun almalı

Menengic sabunu yağlı ciltler için. 2 tane aldım deniyorum, yorumları bildiricem. Badem ve Bıttım sabunu da var onlar saç için.

Bakir, En güzel bakır işlemeleri var burada. Osmanlı mangalı, demlik, tepsi, sekerlik, maşrapa, sürahi, süs eşyası ve mumluk alabilirsiniz.